പ്രസവത്തിന് ശേഷം ഒരു സ്ത്രീയുടെ ശരീരം വലിയ മാറ്റങ്ങളിലൂടെയും സുഖപ്പെടലുകളിലൂടെയുമാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. ഈ സമയത്ത് കുഞ്ഞിന്റെ കാര്യങ്ങളിൽ മാത്രം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുമ്പോൾ പല അമ്മമാരും സ്വന്തം ആരോഗ്യം അവഗണിക്കാറുണ്ട്. അത്തരത്തിൽ പ്രസവത്തിന് ശേഷം ഭൂരിഭാഗം സ്ത്രീകളും നേരിടുന്ന, എന്നാൽ പലരും പുറത്തുപറയാൻ മടിക്കുന്ന ഒരു പ്രധാന പ്രശ്നമാണ് മൂത്രമൊഴിക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന വേദനയും അണുബാധയും (Postpartum Urinary Tract Infection – UTI).

ഇത് വെറുമൊരു സാധാരണ വേദനയായി കണ്ട് അവഗണിച്ചാൽ ഭാവിയിൽ വലിയ ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളിലേക്ക് ഇത് നയിക്കാം. എന്താണ് ഇതിന് പിന്നിലെ കാരണങ്ങൾ എന്നും ഇതിന്റെ പരിഹാരമാർഗ്ഗങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണെന്നും വിശദമായി അറിയാം.
പ്രസവാനന്തരം മൂത്രത്തിൽ അണുബാധ ഉണ്ടാകാൻ കാരണങ്ങൾ എന്ത്?
പ്രസവത്തിന് ശേഷം സ്ത്രീകളിൽ യു.ടി.ഐ (UTI) വരാനുള്ള സാധ്യത സാധാരണ ദിവസങ്ങളേക്കാൾ കൂടുതലാണ്. ഇതിന് പിന്നിലെ പ്രധാന കാരണങ്ങൾ ഇവയാണ്:
- പ്രസവസമയത്തെ സമ്മർദ്ദം: പ്രസവവേദനയുടെ സമയത്ത് മൂത്രസഞ്ചിയിലും മൂത്രനാളിയിലും ഉണ്ടാകുന്ന അമിതമായ സമ്മർദ്ദം കാരണം അവിടുത്തെ പേശികൾക്ക് താല്ക്കാലികമായി ബലക്കുറവ് ഉണ്ടാകാം. ഇത് മൂത്രം പൂർണ്ണമായി പുറത്തുപോകുന്നതിനെ തടയുകയും ബാക്ടീരിയകൾ വളരാൻ കാരണമാകുകയും ചെയ്യുന്നു.
- കത്തീറ്റർ (Catheter) ഉപയോഗം: സിസേറിയൻ (C-Section) വഴിയോ അല്ലെങ്കിൽ സാധാരണ പ്രസവസമയത്തോ മൂത്രം പോകാനായി കത്തീറ്റർ ഇട്ടിട്ടുള്ളവർക്ക് അണുബാധയ്ക്കുള്ള സാധ്യത വളരെ കൂടുതലാണ്.
- ഹോർമോൺ വ്യതിയാനങ്ങൾ: പ്രസവത്തിന് ശേഷം ഈസ്ട്രജൻ ഹോർമോണിന്റെ അളവ് പെട്ടെന്ന് കുറയുന്നത് മൂത്രനാളിയുടെ ആരോഗ്യത്തെ ബാധിക്കുകയും ബാക്ടീരിയൽ അണുബാധയ്ക്ക് അനുകൂലമായ സാഹചര്യം ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യും.

പഠനങ്ങൾ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നത് എന്താണ്?
ഇതിനെക്കുറിച്ച് അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ നടന്നിട്ടുള്ള ചില മെഡിക്കൽ പഠനങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:
- അമേരിക്കൻ ജേണൽ ഓഫ് ഒബ്സ്റ്റട്രിക്സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി (AJOG): ഇവരുടെ പഠനമനുസരിച്ച്, പ്രസവത്തിന് ശേഷമുള്ള ആദ്യത്തെ 6 ആഴ്ചകളിൽ (Postpartum Period) സ്ത്രീകളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കണ്ടുവരുന്ന അണുബാധകളിൽ ഒന്നാണ് യു.ടി.ഐ (UTI). സാധാരണ പ്രസവത്തെ അപേക്ഷിച്ച് സിസേറിയൻ കഴിഞ്ഞവരിലാണ് ഇതിന്റെ നിരക്ക് കൂടുതൽ എന്ന് പഠനങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
- വേൾഡ് ഹെൽത്ത് ഓർഗനൈസേഷൻ (WHO) ഗൈഡ്ലൈൻസ്: ഡബ്ല്യു.എച്ച്.ഓ വ്യക്തമാക്കുന്നത്, പ്രസവാനന്തര അണുബാധകൾ കൃത്യസമയത്ത് ചികിത്സിച്ചില്ലെങ്കിൽ അത് പൈലോനെഫ്രൈറ്റിസ് (Pyelonephritis) അഥവാ വൃക്കകളിലെ (Kidney) ഗുരുതരമായ അണുബാധയിലേക്കും, രക്തത്തിൽ അണുബാധ പടരുന്ന സെപ്സിസ് (Sepsis) എന്ന അതീവ അപകടകരമായ അവസ്ഥയിലേക്കും നയിക്കാമെന്നാണ്.

പ്രധാന ലക്ഷണങ്ങൾ
താഴെ പറയുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ കാണുകയാണെങ്കിൽ അത് മൂത്രത്തിലെ അണുബാധയാകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്:
- മൂത്രമൊഴിക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന കഠിനമായ പുകച്ചിലും വേദനയും.
- അടിവയറ്റിൽ വേദന, വിറയലോടുകൂടിയ പനി.
- അടിക്കടി മൂത്രമൊഴിക്കാൻ തോന്നുക, എന്നാൽ വളരെ കുറച്ചുമാത്രം മൂത്രം പോവുക.
- മൂത്രത്തിന് കടുത്ത നിറവ്യത്യാസമോ ദുർഗന്ധമോ ഉണ്ടാവുക.
എങ്ങനെ പ്രതിരോധിക്കാം?
- ധാരാളം വെള്ളം കുടിക്കുക: പ്രസവശേഷം മുലയൂട്ടുന്ന അമ്മമാർ ധാരാളം വെള്ളം കുടിക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. ഇത് മൂത്രത്തിലൂടെ ബാക്ടീരിയകളെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് പുറന്തള്ളാൻ സഹായിക്കും.
- മൂത്രം പിടിച്ചുവെക്കരുത്: ഒട്ടും തന്നെ മൂത്രം പിടിച്ചുവെക്കാൻ പാടില്ല. ഇത് മൂത്രസഞ്ചിയിൽ ബാക്ടീരിയകൾ അതിവേഗം ഇരട്ടിക്കാൻ കാരണമാകും.
- വ്യക്തിശുചിത്വം പാലിക്കുക: മലമൂത്രവിസർജ്ജനത്തിന് ശേഷം മുൻപിൽ നിന്നും പുറകോട്ട് (Front to Back) മാത്രം കഴുകി വൃത്തിയാക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. അല്ലാത്തപക്ഷം മലദ്വാരത്തിലെ ബാക്ടീരിയകൾ മൂത്രനാളിയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാം.

ഉപസംഹാരം
പ്രസവത്തിന് ശേഷമുണ്ടാകുന്ന മൂത്രത്തിലെ വേദന സാധാരണമാണ് എന്ന് കരുതി വീട്ടിലിരുന്ന് സ്വയം ചികിത്സിക്കരുത്. ഇത്തരം ലക്ഷണങ്ങൾ കണ്ടാൽ ഉടൻ തന്നെ നിങ്ങളുടെ ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റിനെ കണ്ട് ഒരു യൂറിൻ ടെസ്റ്റ് (Urine Test) ചെയ്ത് ഡോക്ടർ നിർദ്ദേശിക്കുന്ന ആന്റിബയോട്ടിക്കുകൾ കൃത്യമായ അളവിൽ കഴിച്ച് തീർക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. അമ്മ ആരോഗ്യവതിയായിരുന്നാൽ മാത്രമേ കുഞ്ഞിനെ നന്നായി പരിചരിക്കാൻ സാധിക്കൂ.