വൈദ്യശാസ്ത്ര രംഗത്ത് വളരെ അപൂർവ്വമായി മാത്രം സംഭവിക്കുന്ന ഒന്നാണ് ഗ്രൂപ്പ് മാറിയുള്ള രക്തദാനം (Mismatched Blood Transfusion). എന്നാൽ കൃത്യമായ പരിശോധനകളില്ലാതെ സ്വീകർത്താവിന്റെ രക്തഗ്രൂപ്പിന് ചേരാത്ത രക്തം നൽകിയാൽ അത് ജീവന് തന്നെ ഭീഷണിയാകുന്ന അവസ്ഥ ഉണ്ടാക്കാം.
എന്തുകൊണ്ട് ഇത് അപകടകരമാകുന്നു?
നമ്മുടെ രക്തകോശങ്ങളിൽ ‘ആന്റിജനുകൾ’ (Antigens) അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. പ്രധാനമായും A, B, AB, O എന്നിങ്ങനെയാണ് രക്തഗ്രൂപ്പുകൾ തി തിരിച്ചിരിക്കുന്നത്.
- A ഗ്രൂപ്പുകാരുടെ രക്തത്തിൽ B ആന്റിബോഡികൾ ഉണ്ടാകും.
- B ഗ്രൂപ്പുകാരുടെ രക്തത്തിൽ A ആന്റിബോഡികൾ ഉണ്ടാകും.
- O ഗ്രൂപ്പുകാരുടെ രക്തത്തിൽ A, B ആന്റിബോഡികൾ രണ്ടും ഉണ്ടാകും.
ഒരു വ്യക്തിക്ക് ചേരാത്ത ഗ്രൂപ്പിലെ രക്തം നൽകുമ്പോൾ, സ്വീകർത്താവിന്റെ പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ പുറത്തുനിന്ന് വന്ന രക്തകോശങ്ങളെ പെട്ടെന്ന് ശത്രുക്കളായി അടയാളപ്പെടുത്തുകയും അവയെ ആക്രമിച്ചു നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ അവസ്ഥയെ ശാസ്ത്രീയമായി ‘അക്യൂട്ട് ഹീമോലിറ്റിക് ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ റിയാക്ഷൻ’ (Acute Hemolytic Transfusion Reaction) എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
ശരീരത്തിൽ സംഭവിക്കുന്ന പ്രധാന വ്യതിയാനങ്ങൾ
- രക്തകോശങ്ങൾ നശിക്കുന്നു: നൽകിയ പുതിയ രക്തകോശങ്ങൾ ശരീരത്തിനുള്ളിൽ വെച്ച് തന്നെ കൂട്ടത്തോടെ ത തകരുകയും ഹീമോഗ്ലോബിൻ രക്തത്തിലേക്ക് അനിയന്ത്രിതമായി കലരുകയും ചെയ്യുന്നു.
- വൃക്കകൾ അടഞ്ഞുപോകുന്നു: രക്തത്തിൽ കലരുന്ന അമിതമായ ഹീമോഗ്ലോബിൻ അരിച്ചെടുക്കാൻ വൃക്കകൾക്ക് സാധിക്കാതെ വരികയും ഇത് അക്യൂട്ട് കിഡ്നി പരാജയത്തിന് (Renal Failure) കാരണമാകുകയും ചെയ്യുന്നു.
- രക്തസമ്മർദ്ദം താഴുന്നു: രോഗിയുടെ രക്തസമ്മർദ്ദം പെട്ടെന്ന് കുറയുകയും ശരീരം ഷോക്ക് അവസ്ഥയിലേക്ക് എത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
- അനിയന്ത്രിതമായ രക്തസ്രാവം (DIC): രക്തം കട്ടപിടിക്കുന്ന സംവിധാനം തകരാറിലാകുന്നതിലൂടെ ആന്തരിക രക്തസ്രാവത്തിന് സാധ്യതയേറുന്നു.
പ്രാരംഭ ലക്ഷണങ്ങൾ
രക്തം നൽകാൻ തുടങ്ങി ഏതാനും മിനിറ്റുകൾക്കുള്ളിൽ തന്നെ ലക്ഷണങ്ങൾ കണ്ടുതുടങ്ങാം:
- പെട്ടെന്നുണ്ടാകുന്ന ശക്തമായ പനിയും വിറയലും
- നടുവേദന, നെഞ്ചുവേദന, വശങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന വേദന
- ശ്വാസമെടുക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ട്
- മൂത്രത്തിന് കട്ടൻചായയുടെയോ കോക്കകോളയുടെയോ നിറം
- അമിതമായ ഭയവും ഉത്കണ്ഠയും
പ്രതിരോധവും ചികിത്സയും
ഇത്തരം അപകടങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാൻ ആശുപത്രികളിൽ ക്രോസ് മാച്ചിങ് (Cross-matching), രക്തഗ്രൂപ്പ് നിർണ്ണയം എന്നിവ കർശനമായി നടത്തുന്നു. അബദ്ധവശാൽ പ്രതിപ്രവർത്തനം ഉണ്ടായാൽ:
- ഉടൻ തന്നെ രക്തം നൽകുന്നത് നിർത്തലാക്കും.
- വൃക്കകളുടെ പ്രവർത്തനം വീണ്ടെടുക്കാനും രക്തസമ്മർദ്ദം നിലനിർത്താനും ഫ്ലൂയിഡുകളും മരുന്നുകളും നൽകും.
- തീവ്രപരിചരണ വിഭാഗത്തിലേക്ക് മാറ്റി അത്യാഹിത ചികിത്സ ലഭ്യമാക്കും.
സങ്കീർണ്ണമായ ഈ അവസ്ഥ ഒഴിവാക്കാൻ രക്തദാന പ്രക്രിയയിലുടനീളം കൃത്യമായ പരിശോധനകളും ശ്രദ്ധയും ഉറപ്പാക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്.
Leave a Reply
This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.
